Μια μέρα στις βυζαντινές εκκλησίες του Τροόδους που έχει γράψει η UNESCO στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς: από την Ασίνου και τη Γαλάτα ως τον Πεδουλά, τον Μουτουλλά και τον Άγιο Ιωάννη τον Λαμπαδιστή.
Στις βόρειες πλαγιές του Τροόδους, στις κοιλάδες της Σολέας και της Μαραθάσας, βρίσκονται μερικές από τις σημαντικότερες τοιχογραφημένες εκκλησίες της Κύπρου. Το 1985 η UNESCO ενέγραψε εννέα εκκλησίες του Τροόδους στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς και το 2001 πρόσθεσε μια δέκατη. Οι πέντε από αυτές βρίσκονται σε τούτη τη διαδρομή. Είναι συνήθως μικροί, λιτοί ναοί με απότομη ξύλινη στέγη σκεπασμένη με επίπεδα κεραμίδια, χαρακτηριστικό των εκκλησιών του βουνού. Μέσα τους όμως σώζεται ζωγραφική τεσσάρων αιώνων, από τις αρχές του 12ου ως τις αρχές του 16ου αιώνα. Ο επισκέπτης βλέπει έτσι, στον ίδιο δρόμο, την κομνήνεια τέχνη που ήρθε από την Κωνσταντινούπολη, την τοπική ζωγραφική των ορεινών χωριών και τη συνάντηση της βυζαντινής παράδοσης με την ιταλική τέχνη στα χρόνια της Βενετοκρατίας.
Η διαδρομή
Από τη Λευκωσία η πρώτη στάση είναι η Παναγία της Ασίνου (Φορβιώτισσα), έξω από το Νικητάρι, με τις τοιχογραφίες του 1105/6. Ο δρόμος συνεχίζει στη Γαλάτα της Σολέας: εκεί η Παναγία της Ποδίθου (1502) και, εκατό περίπου μέτρα πιο πέρα, η εκκλησία της Θεοτόκου (1514) δείχνουν την ιταλοβυζαντινή τεχνοτροπία του 16ου αιώνα. Λίγο πιο πάνω, στην Κακοπετριά, βρίσκεται ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης, που η UNESCO επίσης περιλαμβάνει στον κατάλογο, το αρχαιότερο σωζόμενο καθολικό μονής στην Κύπρο. Ύστερα ο δρόμος ανεβαίνει στο Τρόοδος και κατεβαίνει στη Μαραθάσα: στον Πεδουλά για τον Αρχάγγελο Μιχαήλ (1474), στον Μουτουλλά για την Παναγία (1280) και, στο τέλος, στη μονή του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή, απέναντι από τον Καλοπαναγιώτη. Χωράει σε μια μέρα, αν ξεκινήσετε νωρίς. Όποιος θέλει να τα δει με την ησυχία του μπορεί να τη χωρίσει σε δύο μέρες, μία για τη Σολέα και μία για τη Μαραθάσα.
Πρακτικά
- Δεν ανοίγουν όλες οι εκκλησίες με τον ίδιο τρόπο. Μερικές έχουν φύλακα και ωράριο, άλλες τις ανοίγει ο υπεύθυνος του χωριού ή ο ιερέας. Ο ιστότοπος του Υφυπουργείου Τουρισμού (visitcyprus.com) δίνει για κάθε μνημείο τηλέφωνο επικοινωνίας και σημειώνει ότι τα ωράρια μπορεί να αλλάξουν. Τηλεφωνήστε πριν ξεκινήσετε.
- Τα μνημεία αυτά είναι κατά κανόνα κλειστά τις δημόσιες αργίες.
- Είναι ναοί που λειτουργούνται: σεμνή ενδυμασία, ησυχία, και ερώτηση πριν από κάθε φωτογραφία των τοιχογραφιών.
- Στη μονή του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή υπάρχει εκθεσιακός χώρος με εικόνες. Η μονή πανηγυρίζει στις 4 Οκτωβρίου.
Πηγές
- Wikipedia (en) – Painted Churches in the Troödos Region (en.wikipedia.org) · CC BY-SA 4.0
- Wikipedia (en) – Galata, Cyprus (en.wikipedia.org) · CC BY-SA 4.0
- Ιερά Μητρόπολη Μόρφου – Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή (immorfou.org.cy)
- Visit Cyprus – Panagia Podithou Church (visitcyprus.com)
- Visit Cyprus – Archangelos Michael Church, Pedoulas (visitcyprus.com)
- Visit Cyprus – Panagia tou Moutoulla Church (visitcyprus.com)
- Visit Solea – Church of Panagia Asinou (visitsolea.com)
- Cyprus Institute – Panagia tis Asinou (historic-graffiti.cyi.ac.cy)
- BYZART (Università di Bologna) – Church of the Theotokos, Galata (historica.unibo.it)
